6. Dit is Elkien

Een goede samenwerking met gemeenten is voor Elkien van groot belang. Elkien geeft invulling aan de woonvisies en volkshuisvestelijke opgave. Door samen te werken bevorderen we goede en leefbare wijken en buurten met meer tevreden bewoners en een grotere sociale samenhang.

Ieder jaar vullen we een deel van de volkshuisvestelijke opgave in. Daarover maken we prestatieafspraken met de vier gemeenten waar het merendeel van onze woningen staan:

• Gemeente Leeuwarden
• Gemeente Súdwest-Fryslân
• Gemeente Opsterland
• Gemeente Heerenveen

Door samenwerking kunnen we meer doen voor onze bewoners en inwoners van de gemeente. In 2022 maakten we afspraken over de voorzieningenwijzer. Dit is een hulpmiddel om meer inzicht te krijgen in regelingen en toeslagen. Ook hebben we een convenant vroeg-signalering getekend met alle gemeenten. Dit convenant heeft als doel huurders met schulden of andere problemen samen zo vroeg mogelijk de helpende hand toe te steken. Onze adviseurs bewonerszaken werken nauw samen met de gemeentelijke wijkteams, politie, Vluchtelingenwerk, Humanitas, buurtbemiddeling en andere sociale teams. Het gezamenlijke doel is het vergroten van de leefbaarheid en het voorkomen van escalatie.

Bewoners die met leefbaarheidsinitiatieven bij ons komen, worden ook geholpen door de adviseur bewonerszaken. Zij helpen deze initiatieven te realiseren. Zo zijn er bijvoorbeeld regentonnen geplaatst, is er aandacht besteed aan hittestress en er is er een ludiek oud papier abonnement opgezet.

In 2022 hebben we onze bijdrage geleverd aan de Regionale Energiestrategie en de gemeentelijke warmteprogramma’s (voorheen Transitievisie Warmte). Het wordt steeds belangrijker om naar duurzame energiebronnen te gaan. Elkien loopt hierin voorop. Op Het Eiland in Sneek ontwikkelen we samen met de gemeente een warmtesysteem op basis van aquathermie. In Leeuwarden zijn we betrokken bij diverse projecten. Samen met de gemeente kijken we naar de mogelijkheden van toepassing van geothermie en in Heechterp wil Elkien een collectieve oplossing in het kader van de herstructurering. In Heeg is een lokaal initiatief om alle woningen aan te sluiten op een aquathermienetwerk. Ook hier bekijkt Elkien de haalbaarheid van aansluiting van huurwoningen. Een vergelijkbaar project is er ook in Terherne. In Bolsward zijn er verschillende initiatieven waar Elkien bij is aangesloten. Samen met de gemeente wordt onderzoek gedaan naar de benutting van restwarmte in Bolsward-Noord en Elkien is gevraagd mee te denken over een warmtenet op geothermie voor heel Bolsward.

Veel bewoners hebben te maken met energiearmoede. Samen met gemeenten en huurdersorganisaties hebben we hier aandacht voor. Zo kunnen bewoners gebruik maken van energiecoaches en zijn alle bussen van Elkien uitgerust met energiebesparende middelen. In Opsterland zijn energiemarkten gehouden.  Maar ook dorpen melden zich met initiatieven. Onze vaklieden hebben in Reduzum vrijwilligers uit het dorp geleerd hoe energiemaatregelen in woningen aangebracht kunnen worden. Samen met het dorp zijn vele woningen op deze manier verbeterd.

In 2022 hebben we woningen gesloopt, nieuwe woningen gebouwd en woningen verbeterd. In goede samenwerking met de gemeente realiseren we deze projecten.  In Sneek zijn we samen met de gemeente aan de slag op Het Eiland. In Leeuwarden werken we aan de wijkvernieuwing van Heechterp. Participatie van bewoners en omwonenden is in deze wijkvernieuwingen een belangrijke voorwaarden. Zij denken mee over de invulling van de nieuwe wijk. Bijvoorbeeld door met een maquette de verschillende mogelijkheden in bouwblokken uit te werken. Maar ook over het verbeteren van de sociale verbinding in de wijk.

Met verschillende dorpen waar Elkien woningen heeft, is contact geweest met onder meer dorpsbelangen en initiatiefgroepen. Veel dorpen hebben ideeën, vragen of een eigen visie op het wonen in een dorp. De woningen van Elkien spelen daarbij vaak een belangrijke rol in de visie of het idee. Zo heeft Wergea een visie op het dorp gepresenteerd. Wommels heeft een visie op wonen en zorg besproken. Wijnjewoude wil graag energieneutraal worden. Met Wijnjewoude hebben we afgesproken dat de woningen van Elkien meedoen om Wijnjewoude Energie Neutraal te krijgen. Hiervoor gaat Elkien 59 woningen met de laagste labels gecombineerd met een bijdrage van WEN verduurzamen tot een energielabel B.

Samen kijken we naar de mogelijkheden en zoeken we naar oplossingen.

Elkien werkt samen met twee huurdersbelangenorganisaties; Stichting Huurdersplatform Nieuw Elan en Huurdersvereniging De Bewonersraad Friesland. 

Al jaren zien we een toename van kwetsbare groepen huurders in de wijken van Elkien. Dit heeft enerzijds te maken met de inkomensnormen die voor passend toewijzen zijn gesteld. Daarnaast wordt door het Rijk gevraagd om meer bijzondere doelgroepen te huisvesten en voorrang te geven bij toewijzing van een corporatiewoning. Ouderen worden gestimuleerd om langer thuis te wonen, maar ook huurders uit Beschermd Wonen krijgen een plekje in de wijk. En er is een toename van het aantal te huisvesten statushouders. Dit maakt dat er meer oog is voor het Sociaal Domein en leefbaarheid. Elke gemeente moet een Programma Wonen en Zorg maken en een urgentieregeling opstellen in 2023.

Elkien vraagt bij samenwerkingspartijen aandacht voor draaglast en draagkracht in de wijken. Van kwetsbare huurders kunnen we nu eenmaal niet verwachten dat ze een grote bijdrage leveren aan wijkopbouw en leefbaarheid. Een integrale benadering is gewenst.

Elkien wil woonoplossingen bieden. Dit doen we door ervoor te zorgen dat ‘gewoon’ wonen ‘geschikt’ is als de zorgvraag en/of begeleiding toeneemt. Het uitgangspunt is, dat we die oplossingen vooral realiseren voor klanten met een smalle beurs (inkomen onder de huurtoeslaggrens). Het gaat daarbij niet alleen om vastgoed maar ook om leefbaarheid. Specifieke intramurale zorgcomplexen moeten geschikt gemaakt kunnen worden voor ‘scheiden wonen en zorg’ en daarmee voor Elkien toekomstbestendig zijn. Een andere uitzondering hierop is de daklozenopvang in 3 kerngemeenten van ons gebied. Met de verschillende zorgpartijen hebben wij geregeld gesprekken over visie en strategie, zodat er tijdig op nieuwe ontwikkelingen kan worden ingesprongen. Zo speelt Elkien in Makkum in op de ontwikkelingen op de Tichelaarlocatie.  Patyna gaat daar een zorgcomplex huren. Elkien gaat de woningen eromheen geschikt maken voor wonen en zorg.

In 2023 wordt de visie Wonen en Zorg herijkt. Woningen moeten geschikt zijn voor meerdere doelgroepen. Voor Wonen met Zorg is het belangrijk dat er een zorg- en ontmoetingspunt in de buurt aanwezig is. Daar hebben we met gemeenten afspraken over gemaakt. We maken met zorgpartners de afspraak dat zij investeren in de zorgstructuur en domotica.

We krijgen meer inzicht in de ontwikkelingen in wonen en zorg door data analyses. We zien bijvoorbeeld dat de opgave om geschikte woningen te bouwen voor ouderen niet zozeer bij de doelgroep van de woningbouwcorporaties ligt maar vooral bij de particulieren. Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat de meeste ouderen liever niet verhuizen en dat de sociale component in de buurt als het meest belangrijk wordt ervaren. Elkien heeft zich in 2022 aangesloten bij DataFryslân. Door middel van datalabs wordt meer inzicht verkregen in de behoefte naar Wonen en Zorg, maar ook naar leefbaarheid en wat er nodig is in de buurt aan voorzieningen. In 2022 heeft Elkien een datalab aangevraagd om onderzoek te doen naar draagkracht en draaglast van wijken.

Vanuit de landelijke beleidslijn 'Langer Thuis' zijn alle gemeenten, zorgpartijen en corporaties aan de slag gegaan met de opgave voor wat er nodig is om ouderen langer thuis te laten wonen. Elkien levert een bijdrage door aan te sluiten bij de Taskforce Wonen en Zorg en bij de visievorming van verschillende gemeenten. De opgave ligt in zowel het vastgoed als in het sociaal domein.
Samen bekijken we of er tussenvormen nodig zijn om mensen langer thuis te kunnen laten wonen. Dit kunnen bijvoorbeeld hofjes- of geclusterde woningen zijn. De ontwikkelingen rondom Nij Ylostins in IJlst zijn daar een mooi voorbeeld van.
Doorstroming is een deel van het probleem. Vaak ontstaat de wens om te verhuizen naar aanleiding van een gebeurtenis. Denk hierbij aan een valpartij. In 2023 kijken we naar de mogelijkheid een seniorenconsulent aan te stellen. Ook trekken we samen met op met gemeenten en andere corporaties om toekomstplan te ontwikkelen waarin staat hoe ouderen in de toekomst willen wonen.

Op 28 januari 2022 ondertekenden alle Friese woningcorporaties het convenant 'Weer Thuis'. De huurdersbelangenorganisaties hadden een adviserende rol. Dit convenant zorgt ervoor dat we samen met de partners, zoals gemeenten en zorgorganisaties bewoners uit Beschermd Wonen (BW) en de Maatschappelijke Opvang (MO) beter kunnen huisvesten. We zoeken daarbij naar een gezonde balans tussen de behoefte van de bewoner en de mogelijkheden in een wijk. Een transferpunt begeleidt dit. In 2022 heeft Elkien de eerste woonruimtes aangeboden. Er zijn speciale contracten ontwikkeld en afspraken gemaakt over de registratie. De afspraken uit het convenant zijn ook geborgd in de prestatieafspraken in alle gemeenten waar Elkien bezit heeft.

In 2022 heeft Elkien voldaan aan de afgesproken taakstelling om statushouders te huisvesten. De vluchtelingencrisis en een overvol aanmeldcentrum in Ter Apel maakten echter dat meer nodig was. Daarom zijn er een aantal maatregelen genomen. Voordat we een woning aanbieden op FrieslandHuurt kijken we eerst of de woning ook geschikt is voor statushouders. Criteria daarbij zijn de de huurprijs en de draagkracht van een wijk. Ook wijzen we buiten de grotere kernen nu in meerdere dorpen woningen toe aan statushouders. In 2022 hebben we aan ongeveer 110 Oekraïense vluchtelingen onderdak geboden en is begeleiding geregeld. We deden dit samen met de gemeenten Súdwest-Fryslân en Opsterland.